شهرهايى كه هنگام بنيان نهادن پاكيزگى و خوبى هوا در آنها مراعات نشده و جمعيت آنها اندك بوده بيماريهاى بسيار در آنها وجود داشته و همين كه بر جمعيت آنها افزوده شده است وضع هواى آنها تغيير يافته و هواى زيان بخش آنها به هواى سالم مبدل شده است و نمونهء آنها شهر پايتخت كنونى فاس است كه آن را شهر نوين ( البلد الجديد ) مينامند و در جهان نظير آن بسيار است و نيك اين نكته را درياب ، حقيقت گفتهء ما بر تو آشكار خواهد شد . [ و اكنون ديرى نميگذرد كه هواى فاسد و عفونت شهر قابس زايل شده است چه از هنگامى كه سلطان تونس آن را محاصره كرد و نخلستانهاى بيشهء پيرامون شهر را برانداخت قسمتى از اطراف آن باز شد و هواى آن متموج گرديد و بادها وزيدن گرفت و هواى گنديدهء آن زايل شد . و خدا گردانندهء امور است ] . [ 1 ] اما براى تأمين منافع و مرافق [ 2 ] شهر بايد نكات چندى را در نظر گرفت : از آن جمله آب است كه بايد شهر را بر ساحل رودخانه يا در برابر - چشمه‌هاى گوارا و پر آب بنيان نهاد ، زيرا نزديك بودن آب به شهر نيازمندى ساكنان را به سهولت بر طرف مىكند . چه آب يكى از ضروريات زندگى است و عموم مردم از آن سودهاى فراوان مىبرند . ديگر از مرافقى كه در شهرها بايد مراعات شود پاكيزگى و خوبى چراگاهها براى حيوانات اهلى است زيرا صاحبان هر مسكنى ناچار داراى حيوانات اهلى براى توليد نسل و بهره‌بردارى از محصولات آنها و سوارى و باركشى و غيره ميباشند و در اين صورت حيوانات مزبور نياز بچراگاه دارند و هر گاه در نزديكى شهر چنين چراگاهايى وجود داشته باشد بسيار براى اهالى سودمندتر خواهد بود از اينكه آذوقهء آنها را از راههاى دور فراهم سازند . ديگر از امورى كه بايد مراعات شود مزارع و كشتزارهاست ، زيرا كشت‌ورزها -

--> [ 1 - ) ] قسمت داخل كروشه در چاپ‌هاى مصر و بيروت نيست . [ 2 - ) ] مرافق خانه : جاى آب و برف - انداختن و مستراح و مانند آن .